Van bijstand leven is meer dan een financieel probleem
Leo de Beijer en Gerald Sieders. ,,Wij spreken de taal van Lingewaarders die hulp of advies nodig hebben.’’
Je leest en hoort er vaak over, de minima. Verhalen over schulden en rondkomen van een uitkering. Sommigen raken zelfs steeds verder in de schulden. Een aantal gezinnen in de bijstand heeft zelfs te maken met armoede. ,,Sommigen beweren onterecht dat armoede eigen schuld is. Ik geloof daar niet in. Het niet goed kunnen omgaan met geld is in deze consumptiemaatschappij een behoorlijk probleem. Wij komen voor deze mensen op.’’
Leo de Beijer weet waar hij over praat. Als vrijwilliger van de stichting Cliëntenraad Wet werk en Bijstand Lingewaard komt hij persoonlijk in aanraking met mensen die behalve de financiën niet op orde hebben, ook sociaal in de verdrukking zitten. De Cliëntenraad bestaat uit vrijwilligers. Ze geven advies aan de gemeente en proberen steun te bieden aan mensen met financiële problemen. De Beijer: ,,Wij brengen signalen over uit de samenleving en behartigen de belangen van mensen die aangewezen zijn op een uitkering. ’’
Bereiken
Het bestuur van de stichting timmert stevig aan de weg om haar doelstelling zo breed mogelijk onder de aandacht te brengen van mensen met een laag inkomen. ,,Een folder in een rek op het gemeentekantoor is niet genoeg. Wij zijn dan ook vooral afhankelijk van de media.’’ Maar volgens Sieders halen hun oproepen niet altijd met even veel succes de krantenkolommen. ,,Dat begrijpen we ook wel, want onze doelgroep is relatief klein en electoraal minder interessant. De consequentie is wel dat we niet iedereen kunnen bereiken. Dat is natuurlijk doodzonde, want dit betekent dat sommige mensen hulp en advies missen dat wél binnen hun bereik ligt.’’
Armoede
Bij tijden laait in Nederland weer de discussie op over armoede. Wat is armoede? Bestaat er wel of geen armoede? In het rijke Nederland leeft vier procent van de mensen langdurig van een minimuminkomen. Daaronder zijn veel kinderen: één op de negen kinderen groeit op in een arm huishouden. Waarschijnlijk heeft ook 4 procent van de inwoners van Lingewaard een inkomen rond het sociaal minimum. Het sociaal minimum is een door het Rijk vastgesteld bedrag dat minimaal nodig is om normaal te kunnen functioneren in deze samenleving. Wie langdurig op het minimum is aangewezen krijgt het moeilijk. Reserves raken op, en duurzame goederen zoals een koelkast raken versleten. Vakantiegeld wordt gebruikt om gaten in het budget te stoppen. Het leven wordt alsmaar kariger en gewoon sociaal verkeer wordt steeds moeilijker, want alles kost geld. ,,En dat geld is er simpelweg niet’’, zo merkt Sieders op.
Leo de Beijer wil armoede niet koppelen aan te weinig eten. ,,Stel je voor, je kunt je kinderen niet de meest gangbare dingen geven die hun vriendjes wel hebben. En dan heb ik het niet alleen over merkkleding hoor. Als kinderen op het voortgezet onderwijs zitten dan mag je in dit land toch veronderstellen dat iedereen over een computer met internet beschikt? Voor ouders doet het pijn als hun kinderen niet mee kunnen doen met de rest. Dat geeft stress. Mensen die in armoede verkeren komen vaak in een isolement terecht.’’ Want uit schaamte wordt hun armoede verstopt door contacten met anderen te vermijden. Bovendien is er geen geld om mee te doen met activiteiten in hun woonplaats.
Ervaringsdeskundigen
Stichting Cliëntenraad Wet werk en Bijstand is een breed opgezette groep vrijwilligers. De leeftijd varieert van 19 tot 75 jaar. Het zijn mensen die zelf tot de doelgroep behoren of door hun werk of anderszins er nauw bij betrokken zijn. ,,En dat is de kracht van onze stichting. Verschillende leden zijn ervaringsdeskundigen. Zij spreken de taal van Lingewaarders die hulp of advies nodig hebben. De stap naar de gemeente is voor hen te groot. Ze geven niet hun hele hebben en houwen aan onbekende ambtenaren.’’ Leo de Beijer weet uit ervaring dat vooral ouderen daar moeite mee hebben. ,,Het is gewoon een kwestie van vertrouwen.’’
Maar ook trots blokkeert volgens Gerald Sieders de weg naar de afdeling Zorg Werk en Inkomen. ,,Mensen lopen niet te koop met een laag inkomen. En zeker niet als ze daardoor in de problemen zijn gekomen. Dat wordt als een schande gezien.’’ Leo de Beijer bevestigt de opvatting van Sieders, maar er zijn ook mensen die geen vertrouwen hebben in ambtenaren, hoe deskundig, sociaal en klantvriendelijk ze ook zijn. ,,Het voordeel van onze stichting is ook dat wij in stilte werken. Zo kun je een vertrouwensband opbouwen.’’
Leo noemt een voorbeeld. Hij werd telefonisch benaderd door een persoon die in de put zat. De beller was bang dat zijn uitkering gevaar liep en hij had dringend hulp nodig. ,,Die zag het echt helemaal niet meer zitten.’’ Echter, thuis een gesprek wilde hij niet. Uit schaamte. Elders, op een neutrale locatie, werd door Leo een ontmoeting geregeld. De eerste vraag van de persoon was: Wat kan ik het beste doen? ,,En zo beginnen de meeste gesprekken’’, zo besluit Leo de Beijer met een zucht.